Астанада психосоматикалық ауруларды емдеу

«Психосоматика» дегеніміз не

Психосоматика («психосоматикалық аурулар» немесе «психосоматикалық бұзылыстар») — ағзадағы психикалық және физиологиялық үдерістердің патологиялық өзара әрекеттесуі нәтижесінде пайда болған ауру күйлер тобы.

Бұл бұзылыстар физиологиялық деңгейде көрінетін психикалық бұзылыстар түрінде немесе, керісінше, психогендік факторлар аясында қалыптасатын физиологиялық бұзылыстар түрінде білінеді.

«Қай жеріңіз ауыратынын айтыңыз, мен өміріңізде қандай мәселелер бар екенін айтамын»

Әлемде «психосоматика» термині салыстырмалы түрде жақында қолданыла бастады. Алайда психосоматикалық бұзылыстармен қатар соматоформдық бұзылыстар деп аталатын тұтас топ та бар. Олардың тұжырымдамалық айырмашылығы — соматоформдық бұзылыстар кезінде сенімді, расталған зертханалық деректердің болмауы. Бұл бұзылыстар да өз денсаулығына шамадан тыс көңіл бөлумен және алаңдаумен қатар жүреді.

Психосоматиканың белгілері

Психосоматикалық бұзылыстар кезіндегі белгілер мына топтарға бөлінеді:

• Конверсиялық белгілер. Белгілердің бұл тобында пациент бейсаналық деңгейде объективті түрде жоқ симптомдарды көрсетеді. Мұндай симптомдар пациенттің невроздық қақтығысы айналасындағы адамдармен әлеуметтік қайшылығын шешу тәсілі ретінде «соматикалық жауап» алған жағдайларда кездеседі. Конверсиялық белгілер көбіне сезім мүшелерін (психогендік соқырлық пен кереңдік, психогендік құсу), сондай-ақ адамның ерікті қимыл-қозғалысын (истериялық салдану, парестезиялар) қамтиды.
  Конверсиялық белгілер әртүрлі ауырсыну құбылыстарымен де жиі көрінеді.
• Функциялық синдромдар. Белгілер мен синдромдық кешендердің бұл тобында ең алдымен жекелеген мүшелер мен жүйелердің қызметі зардап шегеді, алайда зертханалық зерттеулерде ешқандай патофизиологиялық өзгеріс анықталмайды. Пациент әртүрлі мүшелер мен жүйелер, мысалы, жүрек-қантамыр немесе несеп-жыныс жүйесі тарапынан көптеген шағым айта алатын әркелкі клиникалық көрініс назар аудартады. Клиникалық тұрғыдан бұл жүрек тұсының ауыруына, қатты бас айналуға, асқазан немесе ішек жұмысының бұзылуына, зәр шығарудың бұзылуына шағымдармен көрінуі мүмкін. Аталған симптомдар айқын үрей мен алаңдау сезімімен, эмоциялық аяның төмендеуімен, тіпті өлімнен қорқу туғызған күйзеліспен, тұрақты ұйқысыздықпен, сондай-ақ басқа астениялық көріністермен қатар жүреді.
• Психосоматоздар. Белгілердің үшінші тобының негізінде қақтығысты бастан өткеруге берілетін бастапқы денелік реакция жатады, ол мүшелердегі өзгерістермен және патологиялық бұзылыстармен қатар жүреді. Дәстүрлі түрде бұл топқа классикалық психосоматикалық бұзылыстар жатады:
  • бронх демікпесі;
  • ойық жаралы колит;
  • эссенциалдық гипертензия;
  • нейродермит;
  • ревматоидты артрит;
  • асқазанның ойық жара ауруы;
  • он екі елі ішектің ойық жарасы;
  • жүректің ишемиялық ауруы;
  • психосоматикалық тиреотоксикоз;
  • 2 типті қант диабеті;
  • семіздік және мінез-құлықтың соматоформдық бұзылыстары.

Сондай-ақ бірқатар зерттеушінің пікірінше, психосоматоздарға мыналарды да жатқызуға болады:

• радикулиттер;
• бас сақинасы;
• ішек шаншуы;
• тітіркенген ішек синдромы;
• өт қабының дискинезиясы;
• созылмалы панкреатит;
• витилиго;
• псориаз;
• репродуктивті жүйе патологиясы жоққа шығарылған кездегі бедеулік.

Психосоматика: емдеу

Психосоматиканы психиатр дәрігер немесе психотерапевт пациенттердің жағдайын мұқият бағалап, толық зертханалық тексеруден кейін, диагнозды растау және біртұтас терапияны таңдау үшін міндетті түрде бейінді мамандарды тарта отырып емдеуі тиіс.

Жақсырақ нәтижеге қол жеткізу, сондай-ақ белгілердің қайталануын болдырмау үшін бұл бұзылыстардың терапиясы міндетті түрде сапалы психотерапиямен қатар жүруі тиіс.

Психосоматиканы емдеудің үш стратегиясы бар:

1. Психотерапия
2. Фармакотерапия
3. Психотерапия + фармакотерапия

Маман пациенттің жеке ерекшеліктеріне қарай оңтайлы стратегияны таңдайды. Ең тиімді психотерапиялық әдіс — когнитивті-мінез-құлық терапиясы. Дәрілік терапия негізінен серотонинді кері қармаудың селективті тежегіштері тобындағы антидепрессанттарды қамтиды.