Обсессивті-компульсивті бұзылыс (ОКБ) — адам өз бетінше арыла алмайтын еріксіз жабысқақ күйлер, қорқытатын және кедергі келтіретін ойлар пайда болатын психикалық бұзылыс. Жабысқақ ойлар адамның еркіне қарсы туындайды. Осы күй аясында пациентте тұрақты жан мазасыздығы мен алаңдаушылық сезімі дамиды. Пациент бұл «жабысқақ күйлерден» компульсиялар деп аталатын міндетті, едәуір қайталанғыш әрі шаршататын әрекеттер арқылы арылуға тырысады.
Обсессивті-компульсивті бұзылыс эпизодтық, үдемелі немесе созылмалы сипатта болуы мүмкін.
ОКБ салдарынан адамның бүкіл жоғары жүйке қызметі өзгереді, осы үдерісте адамның бақылауынан шығып кететін жабысқақ ойлар беки түседі. ОКБ — аса азапты күй.
Мазасыздық сезімін азайту үшін пациент көбіне оғаш сипаттағы ерекше рәсім (кейде тіпті тұтас әрекеттер жүйесін) жасауға тырысады. Оны орындағанда біраз тынышталып, өзін жақсырақ сезінеді.
Обсессивті-компульсивті бұзылыстың эндогенді психикалық бұзылыстардан негізгі айырмасы — ОКБ бар науқастар өздерін алаңдатып, жанын қинайтын ауруына сыни көзқарасын сақтайды.
Обсессивті-компульсивті бұзылыс көбіне патологиялық қорқыныштардың (фобиялардың) дамуымен қатар жүреді.
Бұл психикалық бұзылыс көбіне 10-нан 30 жасқа дейін алғаш байқалады. Әдетте адамдар алғаш рет 25 пен 30 жас аралығында көмекке жүгінеді. Алғашқы белгілер тіркелгеннен психиатр-нарколог дәрігердің кеңесіне алғаш жүгінгенге дейінгі кезең 5-7 жылға созылуы мүмкін.
Дүниежүзінде мамандандырылған стационарларға жатқызылатын пациенттердің орташа жасы — 31 жас. ОКБ бар пациенттердің көбі еңбекке қабілеттілік пен жеке өмірін құруда айқын қиындықтарға тап болады. Бұл аурудың өзіндік ерекшелігімен түсіндіріледі.
Обсессивті-компульсивті бұзылыстың жіктелуі
Аурулардың халықаралық жіктемесінің 10-қайта қаралымына сәйкес ОКБ дәстүрлі түрде мына түрлерге бөлінеді:
- F42.0 Негізінен жабысқақ ойлар немесе толғаныстар (обсессиялар);
- F42.1 Негізінен компульсивті әрекеттер (жабысқақ рәсімдер);
- F42.2 Аралас жабысқақ ойлар мен әрекеттер;
- F42.8 Басқа обсессивті-компульсивті бұзылыстар;
- F42.9 Нақтыланбаған обсессивті-компульсивті бұзылыс.
Тиісті диагноз қою үшін аталған бұзылыстар (обсессиялар, компульсиялар) кемінде екі апта қатарынан күндердің 50 %-дан астамында көрініп, дистресс пен белсенділіктің бұзылуына себеп болуы қажет.
Бұл белгілерге қатысты белгілі бір талаптар да бар:
- Белгілер науқастың өзінің ойлары немесе импульстері ретінде бағалануы керек;
- Клиникалық көріністе науқас сәтсіз болса да қарсылық көрсететін кемінде бір ой немесе әрекет болуы керек, тіпті ол басқа ойларға және/немесе әрекеттерге енді қарсыласпаса да;
- Қандай да бір жабысқақ әрекетті орындау туралы ой ләззат әкелмеуі немесе жағымды болмауы керек;
- Барлық ойлар немесе импульстер міндетті түрде жағымсыз түрде қайталануы керек.
Біздің стационарға жүгінгенде обсессивті-компульсивті бұзылысы бар барлық пациент объективті диагноз қою үшін кешенді патопсихологиялық зерттеуден өтеді.
Обсессивті-компульсивті бұзылысты емдеуді психиатр немесе психотерапевт жүргізеді. Емдеу міндетті түрде когнитивті-мінез-құлықтық психотерапиямен үйлескен дәрілік терапияны қамтуы керек.
Сіз психиатрдың 100% анонимді кеңесіне жазыла аласыз
жазылу нөмірі: 8 (708) 425-25-57.
Жоғары санатты психиатр кеңесінің құны (ұзақтығы 60 минутқа дейін) 30 000 тг-ден басталады
WhatsApp
Telegram