«Эмоциялық-күйзелістік психотерапия» дегеніміз не
Эмоциялық-күйзелістік психотерапияны 20 ғасырдың соңында канадалық патофизиологтар эмоциялық күйзелісті диалектикалық тұрғыдан түсінуге сүйеніп жасаған. Негізгі идея күйзелістің ағзаға әсеріне қатысты болды: ол патологиялық қана емес, ынталандырушы да әсер етуі мүмкін. Күйзеліс кезінде физиологиялық үдерістердің белсенуі емдік қасиеттер көрсетуі мүмкін. Оның жағымды, бұзбайтын әсер бере алатынын түсіну оны психотерапияның әртүрлі әдістерінде қолдануға ықпал етті.
Күйзеліс – қызметте, күнделікті өмірде немесе әдеттен тыс жағдайларда қиын, күрделі міндеттер атқаратын адамда психикалық ширығу нәтижесінде туындайтын күй. Мысалы, күйзеліс емтиханға дайындалып, сессия мен сынақтар тапсырғанда, ұшақпен ұшқанда, жер сілкінісі кезінде, жаңа және үйреншікті емес жағдайда туындауы мүмкін.
Күйзеліс кезінде тиісті өзгерістер болады:
- Ағзаның барлық ресурсы жұмылдырылып, симпатикалық жүйке жүйесі белсенеді;
- Қоршаған ортаның жаңа жағдайларына тез жауап беруге және бейімделуге бағытталған қорғаныс қызметтері күшейеді;
- Үш саты ажыратылады: үрей, бейімделу, сарқылу. Бейімделу сатысы тым ұзақ созылса, үшінші саты басталады. Сонда күйзеліс ағза қызметтеріне тек теріс әсер етеді. Созылмалы шаршау, астения, соматикалық ауру белгілері пайда болады.
Эмоциялық-күйзелістік психотерапияның басты міндеті – пациентте ұмтылысты, құлшынысты, ауруға қарсы тұруды ояту, қызығушылық тудыру, белгілер мен жабығудың тұйық шеңберін үзу. Адамның қауіптенуі, күйзелуі, қорқыныштары мен күңгірт ойлары ықпал ететін өмір салаларын мүмкіндігінше көбірек қамту.
Эмоциялық-күйзелістік психотерапияның негізінде күйзелістің оң әсері туралы теория қолданылады. Бұл әдісті Александр Романович Довженко алкоголизмді емдеу үшін қолданған, ал Казимир Маркович Дубровский мен Юлия Борисовна Некрасова пациенттердің тұтығуын емдеуде пайдаланған. Көптеген психологтар, психиатрлар, наркологтар және психотерапевттер де өз кәсіби қызметінде осы әдісті қолданған.
Эмоция мен күйзеліс психотерапиясына А.И. Яроцкий үлкен үлес қосты. Психотерапиялық үдерісте эмоциялар саласына назар аудару керек деп алғаш санаған да сол. Оның пікірінше, адам денсаулығы ағзаның функционалдық күйіне ғана емес, рухани күшіне де байланысты. Пациентке жеке ерекшеліктеріне, қажеттіліктеріне, тілектеріне сай келетін материалдық жағдай жасау қажет. Зияткерлік салаға ғана емес, көңіл күйге, ойлар мен сезімдерге де назар аударуға міндеттіміз. Өйткені олар адамның жан тыныштығына ықпал етіп, емдеуге көмектеседі.
Эмоциялық-күйзелістік психотерапияның мәні неде
Дәрігер пациентте белгілі күшке ие күйзеліс тудыратын эмоциялық тәсілдерді қолданады. Бұл қысым емдік әрі пайдалы бағытта болады. Оған гипноз, сенімді әңгіме, бір нәрсемен қорқыту, мейірімділік пен мұраттар туралы сөйлесу және т.б. арқылы қол жеткізіледі. Соның арқасында ағзаның қорғану-бейімделу қызметтері белсеніп, пациент дәл эмоциялық күйзелісті бастан кешіреді. Бұл ретте оның қызығушылықтары мен идеялық ұстанымдары пайда болады.
Эмоциялық-күйзелістік психотерапияда үш әдістеме ажыратылады:
- Сократтық диалог (әзіл сезімімен адамгершілікке, тәрбиеге қатысты әңгімелер түрінде қолданылады). Құрғақ әрі эмоциясыз әңгіме емдеуде тиісті нәтиже бермейтіні дәлелденген. Дәрігер мен пациент арасындағы жоғары эмоциялылықпен және ұтымдылықпен байытылған әңгіме тамаша емдік әсер көрсеткен.
Ежелгі гректер истериялық күйлерді емдеуде диалогты басқа әдістермен бірге белсенді қолданған. Дәрігер әңгіме барысында истериясы бар адамның мінез-құлқын және өмірлік ұстанымдарының эстетикалық еместігін, оның эгоцентризмін, өзін көрсетуге ұмтылысын көрсеткен. Әңгімеде қатыгездік пен надандықтан туындаған қайшылықты жаңсақ пікірлер пайда болса, пайымдауларға әзіл мен сарказм қосылған. Сонда пациент эмоциялық диалогтың күшті әсерінен көзқарасын өзгертіп, қателерін мойындай алған.
- Күйзелістік гипноз (эмоциялық тұрғыдан терең мағыналық иландыру арқылы жүргізіледі, дауыс үні жылы, мейірімді, сыршыл немесе нық әрі шешімді, тіпті біршама қатал болуы мүмкін). Бұл техника ұйқы мен сергектік арасындағы психикалық күйді белсендіреді. Соның нәтижесінде эмоциялық айқындық күшейіп, саналы күйдегі адам жасыратын сезімдер туралы егжей-тегжейлі көрініс алуға мүмкіндік береді. Оның көмегімен пациенттің шынайы эмоцияларын білуге болады.
- Эмоциялық-күйзелістік аутогендік жаттығу (бұлшықетті босаңсыту, өзін-өзі тәрбиелеу және өзін-өзі иландыру арқылы жүргізіледі). Күйзелістен бұзылған гомеостазды қалпына келтіруге бағытталған.
Емдік ашығу, электрқұрысу терапиясы, ұйқыдан айыру арқылы емдеу – эмоциялық-күйзелістік психотерапияға жататын әдістемелер. Олар күйзелістің адам ағзасына әсеріне негізделген.
Астанада эмоциялық-күйзелістік психотерапия қанша тұрады
Астанада Менталдық денсаулық клиникасында психотерапия құны – 20 000 тг бастап.
Жазылу нөмірі: 8 (708) 425-25-57
WhatsApp
Telegram