Қосалқы тәуелділік деген не?
Қосалқы тәуелділік — тәуелді адаммен (алкоголизмнен немесе нашақорлықтан зардап шегетін) бірге тұратын адамның мінез-құлқының, сезімдері мен сенімдерінің ауруға тән түрі. Тура мағынасында бұл — науқас адамға тәуелділік, ол өзіне айқын немқұрайдылықпен қатар жүреді. Қосалқы тәуелді адам көбіне бейсаналы түрде алкогольге тәуелді адамның өмірін өз өмірінен жоғары қояды, бұл өзіндік сәйкестілігін бұзады. Ол тәуелді адамның мінез-құлқын басқаруға барынша беріліп, өз өмірінің сапасына мүлдем қамқорлық жасамайды.
Алкоголизм кезінде екі адам зардап шегеді: пациенттің өзі және оны бәрінен артық жақсы көретін адам!
Қосалқы тәуелділігі бар адамға қалай көмектесуге болады?
Алкогольге тәуелді адамдардың туыстарына психологиялық көмек көрсету пациенттің өзін емдеудің ажырамас бөлігі, өйткені отбасындағы дұрыс мінез-құлық алкоголизмнен арылуға ықпал етеді. Тәуелділіктен сауығудың алғашқы кезеңі өзіңде алкоголизм немесе нашақорлық бар екенін мойындау болса, қосалқы тәуелділіктен арылудың негізінде де өзіңнің қосалқы тәуелді болып қалғаныңды мойындау жатыр! Бұдан кейін психологтар немесе психотерапевтер бұл мәселені шешуге арналған мінез-құлық пен ойлау тәсілін қалыптастыруға көмектеседі. Жеке немесе отбасылық психотерапия сеанстары қосалқы тәуелділікпен күресудің тиімді әдісі деп танылған.
Алкогольге салыну үдерісінде науқастың тұлғасы қатты өзгеретіні жасырын емес. Адам өтірікші, айлакер, өзімшіл бола бастайды. Моральдық-этикалық нормалары төмендейді. Адам ар-ұят пен мораль нормаларын тіпті жақын туыстарына қатысты да елемейді, бұл көбіне агрессиямен және зорлықпен қатар жүреді.
Пациенттің өзіндегі өзгерістермен қатар, онымен үнемі араласуға мәжбүр жақын туыстары да өзгереді. Демек, тәуелділік олардың мінезінің өзгеруіне де ықпал етеді.
Пациенттердің туған-туыстары мен жақындарындағы осы өзгерістерді білдіретін жалпы қабылданған термин — «қосалқы тәуелділік». Зерттеушілер оның патологиялық, яғни ауруға байланысты табиғатын тікелей көрсетеді. Бұл күй қандай да бір тәуелділіктен зардап шегетін адамға толығымен берілумен, сондай-ақ айқын эмоциялық және әлеуметтік тәуелділікпен қатар жүреді.
Осы психологиялық құбылысты терең зерттеген ғалымдардың бірі «қосалқы тәуелділік — қосалқы тәуелділік нысанының тәуелділігін айнадай қайталау» екенін тікелей айтқан.
Қосалқы тәуелді адам өзін қалай ұстайды?
«Қосалқы тәуелділік» мәселесімен айналысқан жетекші мамандардың бірі М. Битти өз зерттеулерінде қосалқы тәуелді адам көбіне өз сұраныстары мен мүдделерін елемей, тәуелді адамды бақылау арқылы өзінің ішкі күйін реттеуге тырысатынын ерекше атап өткен.
Мұндай мінез-құлық кейін екі тарап үшін де аса патологиялық күйдің дамуына әкеледі, өйткені қосалқы тәуелділік адамның өз ойлары, эмоциялары мен мінез-құлқында таңдау жасау мүмкіндігін жояды.
Түптеп келгенде, оның жеке өмірі мүлде жоғалып, ол тәуелді адамның ойына, өмірі мен іс-әрекетіне сіңіп кетеді. Өзге адамның мінез-құлқына ықпал етуге және оны басқаруға деген еріксіз ұмтылыстың жетегінде өз қалаулары мен ниеттері толық еленбейді.
Мәні бойынша адам өзге біреудің өмірін сүруге тырысады және бұл әрекеттің пайдасыздығы мен мәнсіздігін толық түсінбейді, өйткені тәуелді жақындарының шынайы қажеттіліктерін тек өзі ғана дәл біледі деп ойлайды. Бұл ретте тәуелді адамдардың шын қалаулары ескерілмеуі мүмкін, бұл қарым-қатынасқа қосымша қиындық туғызады.
Болжам бойынша, бұған өзін төмен бағалау себеп болуы мүмкін. Қосалқы тәуелді адам өзін осы жағдайдың «құрбаны», ал екінші адам үшін құтқарушы санайды. Өзінің барлық әрекетін айналасындағыларға жақындық дәрежесіне қарамастан кеңінен жариялап, көбіне өзін ісі мен қылығына сүйсініп, үлгі ету керек «азап шегуші» рөлінде көрсетеді.
Өкінішке қарай, мұндай мінез-құлық түбегейлі қате және ақыр соңында қатысы бар тараптардың әрқайсысы үшін айтарлықтай қайғылы аяқталуы мүмкін.
Туыстарға психологиялық көмек жеке, топтық немесе отбасылық психотерапия аясында көрсетілуі мүмкін.
Астанада қосалқы тәуелді адамдарға психологиялық көмек қанша тұрады?
Астанадағы Менталдық денсаулық клиникасында отбасылық психотерапияның құны:
| Қызмет | 1 сеанстың құны, тг |
| Жоғары біліктілік санатындағы психотерапевт дәрігердің қабылдауы (алғашқы) | 15 000 |
| Жоғары біліктілік санатындағы психотерапевт дәрігердің қабылдауы (қайталама) | 10 000 |
| Психологтың қабылдауы (алғашқы) | 10 000 |
| Психологтың қабылдауы (қайталама) | 7 000 |
Жазылу нөмірі: 8 (708) 425-25-57
WhatsApp
Telegram