«Тұлға бұзылысы» дегеніміз не
Тұлғаның спецификалық бұзылысы – норма ұғымының салыстырмалылығына қарамастан, одан елеулі ауытқулармен сипатталатын психикалық бұзылыстың ерекше түрі.
Бұл субъектінің мінездік құрылымы мен мінез-құлқының психикалық бұзылысы, мұнда әдетте тұлғаның бірнеше саласы зақымдалып, елеулі тұлғалық және әлеуметтік бейімсіздікпен қатар жүреді.
Тұлғаның спецификалық бұзылысы қашан білінеді?
Тұлға бұзылысы алғаш рет балалық шақтың соңғы кезеңінде немесе жасөспірім жаста байқалып, ересек кезеңде де көрініс беруін жалғастырады.
Тұлғаның спецификалық бұзылысы неден пайда болады?
Тұлға бұзылысының пайда болу себептеріне қатысты көптеген болжам бар. Ең кең тараған себептерге тұқым қуалайтын ауыртпалық, балалық шақта психикалық, денелік немесе сексуалдық зорлық-зомбылықты бастан өткеру жатады.
Өз табиғаты бойынша тұлға бұзылыстары «акцентуация» ұғымына өте ұқсас. Осы жақын ұғымдардың елеулі айырмашылығы – көріністерінің айқындық дәрежесінде.
Бұдан бөлек, тұлғаның спецификалық бұзылысында акцентуацияға тән емес симптомдар триадасы болады, атап айтқанда: өмірдің барлық саласына әсер ету, уақыт бойынша тұрақтылық, әлеуметтік бейімсіздік.
Тұлғаның спецификалық бұзылысы диагнозы қандай жағдайларда қойылады?
Қолданыстағы АХЖ -10 бойынша «тұлға бұзылысы» диагнозын қойғанда, бұл жағдай мидың қандай да бір ауқымды зақымдануымен немесе ауруымен түсіндірілмеуі және мына өлшемдерге сәйкес келуі тиіс екенін ескеру керек:
- әдетте адамның қызмет атқаруының бірнеше саласын қамтитын тұлғалық ұстанымдар мен мінез-құлықтағы елеулі үйлесімсіздік;
- бұрыннан пайда болған және психикалық ауру эпизодтарымен шектелмейтін қалыптан тыс мінез-құлық стилінің созылмалы сипаты;
- қалыптан тыс мінез-құлық стилінің жан-жақты болуы және тұлғалық әрі әлеуметтік жағдайлардың кең ауқымына бейімделуді айқын бұзуы;
- жоғарыда аталған көріністердің әрдайым балалық немесе жасөспірім шақта пайда болып, ересек кезеңде де сақталуы;
- бұзылыстың елеулі тұлғалық дистреске әкелуі, бірақ бұл уақыт өте келе тек кеш кезеңдерде ғана айқын болуы мүмкін;
- әдетте, бірақ әрдайым емес, бұзылыстың кәсіби және әлеуметтік өнімділіктің елеулі нашарлауымен қатар жүруі.
Сондай-ақ бұзылыс аталған салалардың біреуінен көбінде көрінуі тиіс:
- когнитивтік сала;
- эмоциялық сала (эмоциялық реакциялардың ауқымы, қарқындылығы және сәйкестігі);
- құмарлықтарды бақылау және қажеттіліктерді қанағаттандыру;
- басқалармен қарым-қатынас және тұлғааралық жағдайларды шешу тәсілі.
Тұлғаның спецификалық бұзылысын емдеу
Тұлға бұзылысының терапиясы ең алдымен психотерапияны қамтуы тиіс. Ол бірінші кезекте пациенттерге өз өмірі туралы қате түсініктерін анықтауды үйретуге, кейін орынды мінез-құлыққа және өзінің жақын болашағын болжау қабілетіне үйретуге бағытталады.
Мұндай бұзылыстар болғанда дәрілік терапияны қолдану негізді әрі орынды болып саналмайды; дәрілік емді психиатр дәрігер немесе психотерапевт тағайындайды.
Бұл бірқатар себепке, соның ішінде пациенттердің дәрілік препараттардың әсеріне аса сезімтал болуына және дәрілердің белгілі бір топтарына тәуелділік қалыптасуы мүмкіндігіне байланысты болуы мүмкін.
Психиатрдың немесе психотерапевттің 100% анонимді консультациясына жазыла аласыз
нөмірі 8 (708) 425-25-57.
Жоғары санатты психиатрдың алғашқы консультациясының құны (ұзақтығы 60 минутқа дейін) 30 000 тг бастап
WhatsApp
Telegram