Астанада жан күйзелісін емдеу

«Жан күйзелісі» дегеніміз не

Жан күйзелісі — өте ауыр, жанды қинайтын сезіммен қатар жүретін жағымсыз эмоция. Оған ең жақын сезімдер — зерігу, мұң, қайғы, торығу, үрей.

Бұл ретте жан күйзелісі көңіл-күйдің айқын төмендеуімен және жалпы хал-жағдайдың нашарлауымен ерекшеленеді. Ауыр жағдайларда ол айқын жабырқау сезімімен, бар зейіннің жан күйзелісі сезіміне толық шоғырлануымен, сондай-ақ суицидтік бейімділікпен қатар жүреді. Жан күйзелісінің өзіне тән ерекшелігі — кез келген қысқа мерзімді жағымды әсердің толық болмауы. Ол өте жиі үрей сезімімен немесе себепсіз, түсініксіз қорқынышпен қатар жүреді.

Жан күйзелісінің белгілері

• көңіл-күйдің төмендеуі және оның нашардан басыңқы күйге дейін күрт ауытқуы;
• агрессия және ашушаңдық;
• эмоциялық тұрақсыздық;
• жоғары психикалық функциялардың: зейінді шоғырландыру мен есте сақтаудың бұзылуы;
• тәбеттің бұзылуы;
• жалғыздық сезімі;
• өзіне әділетсіздік жасалғандай сезіну;
• мұң, апатия, торығу;
• айналасында болып жатқанның бәріне немқұрайлылық;
• оңашалануға ұмтылу;
• әлеуметтік нормалардан тыс мінез-құлық.

Жан күйзелісінің себептері

Жан күйзелісі пайда болуының негізгі себептерінің бірі — адамның өміріндегі психиканы жарақаттайтын немесе жағымсыз оқиға. Бұл жақын туысының не сүйікті адамының кетуі немесе ауруы, ауыр ажырасу, қарым-қатынастың үзілуі, сондай-ақ адамның өткен өміріндегі естеліктерімен байланысты болуы мүмкін.

Жан күйзелісі көбіне адамның қатты шаршауы аясындағы қанағаттанарлықсыз эмоциялық жағдайынан немесе психикалық күйіне тұрақты стресстік әсерлерден туындауы мүмкін.

Жан күйзелісінің пайда болуына жиі бейімдейтін тағы бір жағдай — жеке тұлғалық фрустрация сезімі, жеке өміріне қанағаттанбау немесе кәсіби тұрғыдан өзін жүзеге асыра алмау.

Жағымсыз жеке тәжірибе де жан күйзелісінің себебі болуы мүмкін, әсіресе ол ерте балалық шақта да, ересек жаста да бастан өткерілген терең психологиялық жарақатты қамтыса (әсіресе жыныстық немесе физикалық зорлық-зомбылықтан кейін жиі кездеседі). Бұл жағдай рухани жалғыздық пен үмітсіздік сезімімен қатар жүреді.

Адамдарда бұл сезімнің пайда болу себептері жөнінде бірыңғай, жеткілікті негізделген түсінік болмаса да, біздің ойымызша, белгілі бір тұқым қуалайтын бейімділіктің болуы айқын. Яғни психологиялық осалдықтың әртүрлі түріне, шамадан тыс эмоцияшылдыққа, сондай-ақ айналасындағылардың пікіріне тәуелділікке бейім ата-аналардың ұрпағының менталдық салада осындай мәселелерге шалдығу ықтималдығы өте жоғары.

Жан күйзелісі қалай емделеді

Ең алдымен психотерапевт жан күйзелісінің себебі депрессия емес пе, соны анықтауы тиіс. Егер пациентте депрессия анықталса, тек рецептпен сатылатын антидепрессанттар мен тыныштандыратын дәрілерді (жеңіл транквилизаторларды) қамтитын дәрілік ем қажет. Жан күйзелісін емдеу, әдетте, осы белгілердің пайда болуына ықпал ететін негізгі себептерді анықтау және айқындау, сондай-ақ жан күйзелісін туындататын психологиялық және әлеуметтік мәселелерді терең пысықтау арқылы жүргізілетін психотерапиялық жұмыста сәтті шешіледі.