Қудалау сандырағы немесе персекуторлық сандырақ — адамның ойлауының мазмұны бойынша бұзылуы. Медициналық және психологиялық білімі жоқ адамдар «қудалау маниясы» терминін жиі қате қолданады.
Бұл бұзылыс кезінде адам белгілі бір кісі немесе тұтас адамдар тобы өзіне әдейі зиян келтіруді, тіпті зорлық жасауды не өлтіруді ойластырып жүр деп толық сенеді.
Елестегі қудалаушылар пациенттің туған-туыстары мен жақындары да, оған мүлдем бейтаныс адамдар, мысалы кездейсоқ өтіп бара жатқандар да, не өзге ғаламшарлықтар сияқты ойдан шығарылған субъектілер де болуы мүмкін.
Қудалау сандырағы қалай көрінеді?
Қудалау сандырағы аясында пациентте болып жатқанның бәріне тұрақты сенімсіздік қалыптасады, ол жалғыздыққа және өзін оқшаулауға ұмтылумен қатар жүреді. Қатар байқалатын жиі белгілердің бірі — ұстама тәрізді агрессия.
Бұл бұзылыстан зардап шегетін адамның бүкіл мінез-құлқы сандырақ идеяларға бағынады. Пациент жұмысқа немесе үйге баратын үйреншікті бағыттарын кенет өзгертеді, аңдуды анықтауға тырысады, киім көмегімен сыртқы келбетін өзгертеді және т.б. Науқас қайда болса да, тіпті ең жақын және таныс адамдардың арасында да өзін қудалаушылардың жіті назарындамын деп санайды.
Мұндай мінез-құлық айқын мазасыздықпен және қимыл-қозғалыс тынымсыздығымен қатар жүреді, адам өз күйін жасыруға тырысса да, бұл айналасындағылардың көзіне түседі.
Бұл ретте пациент болып жатқанды және бұзылысының аурудан туындағанын сыни бағалау қабілетін толық жоғалтады. Әдетте науқастар өз күйзелістерін өзгелермен бөлісуге аса құлықсыз, өйткені тіпті ең жақын адамдарынан да қудалаушыларды күдіктенеді.
Кей жағдайда қудалау сандырағы науқастың барлық ықтимал мекемелерге қудалаушыларының үстінен көптеген шағым жіберуімен қатар жүреді.
Адамды біреудің немесе адамдар тобының шынымен қудалауы расталуы мүмкін, сондықтан сандырақтың бар екенін білікті маманның объективті түрде растауы қажет.
Персекуторлық сандырақ көбіне шизофренияның параноидты түрінде және құрылымында параноидты синдром бар басқа психоздарда кездеседі. Алайда бұл бұзылыс басқа экзогендік факторлардан, мысалы алкогольден (алкогольдік параноид) немесе дәрімен уланудан да туындауы мүмкін.
Қудалау сандырағы ми қыртысының кәрілікке байланысты немесе атеросклероздық зақымдануларында, сондай-ақ Альцгеймер ауруында кездеседі.
Қудалау сандырағын қалай емдейді?
Жоғарыда сипатталған бұзылыс антипсихотикалық препараттарды міндетті түрде қолданумен стационар жағдайында едәуір ұзақ емдеуді, сондай-ақ белгілі бір кезеңдерде өзіне де, айналасындағыларға да қауіп төндіруі мүмкін пациенттің күйін үнемі бақылауды қажет етеді.
Болжам пациенттің жасы мен жағдайына да, көрсетілетін емдік көмектің уақтылығы мен сапасына да толық байланысты. Бұл ретте психофармакотерапия міндетті түрде психотерапиямен қатар жүргізіледі.
Әдетте қудалау сандырағын емдеудің болжамы қолайлы.
Сондай-ақ пациент осы сандырақ бұзылысын сезінетін адамдарға ашық агрессия көрсете бастайтын «қудаланушы қудалаушы» деп аталатын күй де ауруханаға жатқызуға көрсетілім болып табылады.
WhatsApp
Telegram