Деперсонализация деп тұлғаның өзін-өзі қабылдауының бұзылуымен көрінетін күрделі психопатологиялық белгіні атайды. Деперсонализация психикалық қасиеттердің жатсынуымен, ең алдымен өзінің «Менін» жоғалтумен және ішіндегі үрейлі бос кеңістік сезімімен қатар жүреді.
Пациент өзімен болып жатқанның бәрін сырттай бақылағандай қабылдайды және көбіне өзін басқара алмайтындай сезінеді. Бұл белгілер дереализация құбылыстарымен, яғни болып жатқанның шынайы еместігін сезінумен қатар жүреді.
Деперсонализация – шизофрения, шизотиптік бұзылыс, биполярлық және паникалық бұзылыс, депрессия және т.б. көптеген психикалық ауруда жиі кездесетін белгі.
Кейбір жағдайларда бұл белгі қандай да бір психикалық ауруға байланыссыз, оқшау пайда болуы мүмкін. Мұндай жағдайда деперсонализация синдромдар кешені ретінде жіктеледі.
Жалпы халық арасында күтпеген сезімдердің шамадан тыс көптігінен туындайтын, бірнеше минуттан аспайтын қысқа деперсонализация құбылыстары кездеседі.
Деперсонализация қалай көрінеді
Деперсонализация синдромының құрамына мына белгілер кіруі мүмкін:
- Өз тұлғасының қасиеттері толық не ішінара өшкендей сезіну;
- Туыстары мен жақындарына эмоциялық жақындық сезімінің жоғалуы немесе төмендеуі;
- Айналаның бәрін алыстатылғандай, шыны арқылы қарағандай қабылдау;
- Әлемнің барлық түсі жарықтығын жоғалтып, бүкіл дүниенің күңгірт және сұр болып көрінуі;
- Жадтың төмендеуі аясында басында ой жоқтай сезіну;
- Адамның барлық дерлік жағымды (бақыт, қуаныш) және жағымсыз (реніш, ашу) сезімдерінің бәсеңдеуі немесе болмауы, сонымен бірге азапты жан қиналысының болуы;
- Уақыт ағымының баяулауы немесе толық тоқтауы;
- Ауырсыну, сипап сезу, температура, дәм сезу, проприоцептивтік сезімталдықтың, салмақты сезінудің, ұйқы, аштық және тою сезімдерінің болмауы не төмендеуі.
Деперсонализация өзінің «Менін» қабылдаудың бұзылуы – аутопсихикалық; сыртқы әлемді қабылдаудың бұзылуы – аллопсихикалық; өз денесі мен оның қызметтерін қабылдау бұзылатын соматопсихикалық түрлерге бөлінеді.
Деперсонализация құбылыстары бар пациенттерге шизофрения немесе шизотиптік бұзылыс диагнозы жиі қойылуы мүмкін деген пікір бар, бұл осы бұзылыстардың белгілерімен ішінара ұқсастығына байланысты болуы ықтимал. Сондықтан науқастың жағдайын мұқият бақылау және клиникалық тұрғыдан ажырату қажет.
Ұзақтығы бірнеше минуттан бірнеше жылға дейін болуы мүмкін. Бастапқы кезеңдерде деперсонализацияның барлық дерлік белгісі толық жоғалуы ықтимал, бұл өздігінен болып, өткінші сипатта болады. Біраз уақыттан кейін, көбіне бірнеше сағаттан соң бұрынғы белгілер қайта оралады.
Деперсонализацияны емдегенде, әдетте, негізгі ауру емделеді. Синдромдар кешені оқшау жүргенде түрлі препараттар тобы қолданылады, оларды пациентті мұқият тексеріп, бақылағаннан кейін психиатр дәрігер таңдайды.
Психиатрдың 100% анонимді кеңесіне мына нөмір арқылы жазыла аласыз: 8 (708) 425-25-57.
Жоғары санатты психиатр кеңесінің құны (ұзақтығы 60 минутқа дейін) – 15 000 тг.
WhatsApp
Telegram